တၢ်လၢတၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤ တၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤစံးတၢ်န့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်.
တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤ မ့ၢ်၀ဲ တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်ကွၢ်ထွဲ လၢ ပှၤလၢအိၣ်ဒီးတၢ်ဆူးတၢ်ဆါလၢအဘျါက့ၤတသ့တဖၣ် အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ပညိၣ်ကွၢ်ထွဲဝဲ ဒ်သိး ပှၤဆါဒီး အဒူၣ်ဖိထၢဖိတဖၣ် ကဒိးန့ၢ်တၢ်သးမံ, တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအီၤဒီး အတၢ်အိၣ်မူ ကအိၣ်ဒီး အကံၢ်အစီအဂီၢ် န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ် တၢ်မၤစၢၤ ပှၤကညီတဖၣ် ဒ်သိးကအိၣ်မူဘၣ်ဂ့ၤဂ့ၤအဂီၢ်ဒီး တသ့ဖဲအသ့ အသးသမူ ကထီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤအံၤ တၢ်ကဒိးန့ၢ်အီၤ အဆၢကတီၢ် မတၤလဲၣ်.
တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤအံၤ စးထီၣ်သးသ့ဖဲ တၢ်ဆူးတၢ်ဆါနးထီၣ်ဝဲတဆီဘၣ်တဆီအကတီၢ်ဒီး တမ့ၢ်ထဲလၢ တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢခံကတၢၢ် လၢ အသးသမူ ကအိၣ်တ့ၢ်စှၤနွံစှၤသီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်သးတဖၣ်အဖီခိၣ် ပှၤတဂၤအံၤ အတၢ်ဆါအဂီၢ် ဒိးန့ၢ်ဝဲ တၢ်ကူစါယါဘျါ အဆၢကတီၢ် တဘျီဃီ ဟံးန့ၢ်ဝဲ တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤသ့န့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်မတၤဟ့ၣ်တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤတၢ်န့ၣ်လဲၣ်.
တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ်မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါန့ၣ်ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်အီၤခီဖျိဆူၣ်ချ့အပှၤစဲၣ်နီၤတဂၤလၢ်လၢ်ဒ်သိးဒီးကသံၣ်သရၣ်ထီရီၤ, ကသံၣ်သရၣ်စဲၣ်နီၤမ့တမ့ၢ်သရၣ်သရၣ်မုၣ်ကွၢ်ပှၤဆါတဖၣ်န့ၣ်သ့လီၤ.
ပှၤစဲၣ်နီၤလၢတၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤတဖၣ် ပၥ်ဃုၥ်သ့ဖဲပှၤဆါတဂၤအတၢ်ဆါပနီၣ်မ့ၢ်ဘံဘူနးထီၣ်အခါန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ် အံၤဘၣ်တၢ်နဲၣ်အီၤကျဲခီဖျိကသံၣ်သရၣ်မ့တမ့ၢ်သရၣ်သရၣ်မုၣ်ကွၢ်ပှၤဆါစဲၣ်နီၤတဖၣ် လၢကပၢၤဃၥ် အသးသမူလၢခံကတၢၢ် တၢ်ပနီၣ်လၢအမ့ၢ် တၢ်ဆါအ့ၣ်ထုးလၢအဆူၣ်,တၢ်ဘှိးပအုၣ်ထီၣ်,ဒီးတၢ်သါထီၣ်သါလီၤအတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤ အကရူၢ်တဖုအံၤ ဆူညါ ကမၤသကိးဃုၥ်တၢ်ဒီး ပှၤကွၢ်ထွဲတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ကရူၢ်လၢအအိၣ်ပၥ်န့ၣ်ဝံၤပှၤလၢလၥ်တဖၣ်ကပၥ်ဃုၥ်-
- ကသံၣ်သရၣ်တဖၣ်
- သရၣ်သရၣ်မုၣ်ကွၢ်ပှၤဆါတဖၣ်
- သိၣ်မှံၤဆူၣ်ချ့အပှၤစဲၣ်နီၤတဖၣ်
- ပှၤဖီၣ်ကသံၣ်
- သးဂ့ၢ်၀ီကသံၣ်သရၣ်သရၣ်မုၣ်တဖၣ်
- နီၢ်သးဂ့ၢ်၀ီ မ့တမ့ၢ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်တၢ်ကွၢ်ထွဲအပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်
- တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤဂီၢ် ပှၤမုၥ်သးမၤကလီတၢ်တဖၣ်
မ့ၢ်တၢ်ကမၤန့ၢ်တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤတဖၣ် လၢကျဲဒ်လဲၣ်.
တၢ်ဆှၢဃီၤတခါဆူ တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤန့ၣ် ဒိးန့ၢ်အီၤသ့ ခီဖျိနီၢ်တဂၤမ့တမ့ၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိမ့တမ့ၢ်ပှၤကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ်တၢ်, မ့တမ့ၢ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အပှၤစဲၣ်နီၤတဂၤလၢ်လၢ်န့ၣ်သ့လီၤ.
တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤတဖၣ်ဟ့ၣ်၀ဲ တၢ်မၤစၢၤမနုၤတဖၣ်လဲၣ်.
ပှၤစဲၣ်နီၤ တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ်မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤတဖၣ်ပၣ်ဃုၥ်-
- မၤစၢၤဖီၣ်ဂၢၢ်နီၢ်ခိအတၢ်ဆါပနီၣ်လၢအဘံဘူနးတဖၣ်
- တၢ်ဆီၣ်ထွဲဃုၥ်ဒီးပှၤဂ့ၢ်၀ီ, လုၢ်လၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤဒီးသးဂ့ၢ်၀ီအတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တဖၣ်
- တၢ်တၢၣ်ပီၣ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးဒီးတၢ်ဘၣ်မိၣ်ဘၣ်မးအတၢ်ဆီၣ်ထွဲလၢပှၤဆါဒီးအ၀ဲသ့ၣ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိမ့တမ့ၢ်ပှၤကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ်တၢ်တဖၣ်အဂီၢ်
ပှၤစဲၣ်နီၤ တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ အတၢ်မၤစၢၤတဖၣ်န့ၣ်တၢ်ဟ့ၣ်အီၤလၢတၢ်လီၢ်မနုၤသ့လဲၣ်.
တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤန့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်အီၤသ့ဖဲ-
- ဟံၣ်
- တၢ်ဆါဟံၣ်
- တၢ်ဆါဟံၣ်ဖိ
- တၢ်ကွၢ်ထွဲ ပှၤသးပှၢ် ဟံၣ်အလီၢ်အကျဲတခါအပူၤ
- တၢ်ဆီၣ်ထွဲလၢ သးနီၢ်ခိတဆူၣ်ချ့တလၢပှဲၤ တဖၣ်တၢ်အိၣ်ကဒုအလီၢ်
မ့ၢ်တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤ တဖၣ်န့ၣ်အပှ့ၤအိၣ်ထဲလဲၣ်.
တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤ အါတက့ၢ်န့ၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ကလီအီၤလီၤ. ကသံၣ်ကသီမ့တမ့ၢ်ပီးလီတနီၤအပှ့ၤကလံၤကအိၣ်၀ဲဒၣ်ဒီးတၢ်ကတဲသကိးဖဲမ့ၢ်လိၣ်ဘၣ်အခါန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဆီၣ်ထွဲမနုၤတဖၣ်န့ၣ်အိၣ်၀ဲဒၣ်လၢဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီးပှၤကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ်တၢ်တဖၣ်အဂီၢ်လဲၣ်.
တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤန့ၣ် ဟ့ၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဆီၣ်ထွဲလၢ တၢ်မၤလၢစုသ့ဒီးသးတၢ်တူၢ်ဘၣ် အတၢ်ဆီၣ်ထွဲလၢဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီးပှၤကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်မ့ၢ်လိၣ်ဘၣ်ပှၤကတိၤကျိးထံတၢ်တဂၤ အခါမီၤ.
အကါဒိၣ်လၢတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါတၢ်မၤစၢၤဖဲတၢ်မ့ၢ်လိၣ်ဘၣ်ပှၤကတိၤကျိးထံတၢ်လၢတၢ်လဲၤအိၣ်သကိးတခါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်ယမၤန့ၢ်တၢ်မၤစၢၤတခါ မ့တမ့ၢ် မၤန့ၢ်အါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ ဆူညါကသ့ဒ်လဲၣ်.
- ကတိၤတၢ်ဒီးနကသံၣ်သရၣ်, ပှၤစဲၣ်နီၤမ့တမ့ၢ်ဆူၣ်ချ့အပှၤစဲၣ်နီၤတဂၤလၢ်လၢ်တက့ၢ်
- ကိးဘၣ်နလီၢ်က၀ီၤ တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤ တက့ၢ်
- ဆဲးကျိးဘၣ်တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ် မၤကိညၢ်လီၤက့ၤတၢ်ဆါ တၢ်မၤစၢၤ ဘံးထိရံယါတက့ၢ်
လီတဲစိတၢ်ကတိၤကျိးထံတၢ်တခါန့ၣ်တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ်အီၤသ့လီၤ. ၀ံသးစူၤတဲဘၣ်ပှၤကျိၥ်လၢနလိၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်တက့ၢ်.